Agile betekent wendbaar of flexibel. Binnen organisaties verwijst agile werken naar een manier van denken en samenwerken waarbij mensen inspelen op veranderingen, regelmatig waarde leveren en hun werkwijze continu verbeteren. Het Agile Manifesto uit 2001 beschrijft hiervoor vier waarden en twaalf principes.
Opvallend genoeg komt het woord agile niet voor in de Dikke van Dale. Toch wordt het binnen grote organisaties veel gebruikt. Daarbij valt me op dat agile werken regelmatig wordt verward met het toepassen van Scrum, SAFe of een zelfbedachte agile-smaak, het gebruiken van Jira of het organiseren van de Daily Scrum. Maar dat maakt een organisatie nog niet automatisch agile.
Wat betekent agile werken
In het Engels betekent agile onder meer lenig, beweeglijk en soepel. Die eigenschappen vormen ook de basis van agile werken binnen organisaties. Het draait daarbij niet alleen om het kunnen aanpassen van plannen, maar vooral om de bereidheid om te leren, regelmatig waarde te leveren en je werkwijze aan te passen op basis van inzichten die je als team of afdeling opdoet.
Wendbaar zijn betekent dus niet dat je voortdurend van richting verandert. Het betekent dat je tijdig kunt bijsturen wanneer de omstandigheden of behoeften van klanten daarom vragen.
Wat is het Agile Manifesto
Het Agile Manifesto werd in 2001 opgesteld door zeventien softwareontwikkelaars die zochten naar betere manieren om software te ontwikkelen. Het manifest beschrijft vier waarden en twaalf principes die de basis vormen voor het gedachtegoed achter agile werken, met meer aandacht voor samenwerking, werkende software, klantwaarde en het vergroten van het verandervermogen van teams.
Voordelen die ik vaak ervaar wanneer dit goed wordt toegepast:
- Sneller inspelen op veranderingen
- Eerder feedback ontvangen en daarvan leren
- Beter aansluiten op de behoeften van klanten
De vier waarden uit het Agile Manifesto
- Individuals and interactions over processes and tools
- Working software over comprehensive documentation
- Customer collaboration over contract negotiation
- Responding to change over following a plan
in het Nederlands:
- Mensen en hun onderlinge interactie boven processen en hulpmiddelen
- Werkende software boven allesomvattende documentatie
- Samenwerking met de klant boven contractonderhandelingen
- Inspelen op verandering boven het volgen van een plan
Processen en hulpmiddelen zijn daarmee niet onbelangrijk. Ook de elementen aan de rechterkant zijn waardevol, maar er wordt méér waarde gehecht aan het linker rijtje. Alleen al met deze vier waarden kun je tijdens je dagelijkse werk prima valideren in hoeverre je volgens deze waarden handelt:
Een paar voorbeelden
Je hebt een setje pennen nodig op je werk. Bij organisatie A moet je daarvoor via een systeem drie goedkeuringen aanvragen. Bij organisatie B kun je rechtstreeks met de verantwoordelijke collega overleggen en de pennen regelen. De tweede aanpak legt meer nadruk op mensen en onderlinge interactie dan op processen en systemen.
Dat betekent niet dat processen overbodig zijn. Ze moeten samenwerking ondersteunen, niet onnodig belemmeren. Je hebt dus geen Product Backlog, Daily Scrum of ander Scrum-onderdeel nodig om vanuit de agile waarden verbeteringen door te voeren.
Ik kwam bij een opdrachtgever ooit in de lift een collega tegen met een indrukwekkend formulier. Op mijn vraag waarvoor hij al die goedkeuringen nodig had, antwoordde hij: "Voor het doorvoeren van een DNS-wijziging."
Toen ik vroeg wie verantwoordelijk was voor de wijziging en de mogelijke gevolgen, bleek hij dat zelf te zijn.
Dat riep bij mij de vraag op welke waarde al die handtekeningen eigenlijk toevoegden. Waren ze nodig om risico's te beheersen of werden ze vooral gezet omdat het proces dat voorschreef?
Processen kunnen nuttig en noodzakelijk zijn, maar moeten wel een duidelijk doel dienen. Wanneer het volgen van een proces belangrijker wordt dan het resultaat, is er wat mij betreft ruimte voor verbetering.
De twaalf principes vind je op de officiële website van het Agile Manifesto.
Betekent agile hetzelfde als scrum
Nee, agile en scrum zijn twee verschillende dingen.
Agile is een gedachtegoed dat beschreven wordt in de vorm van het Agile Manifesto. Zie het als uitgangspunten die je kunt toepassen wanneer je flexibeler wilt zijn, makkelijker dingen wilt kunnen aanpassen en de klant echt centraal wilt stellen.
Scrum is een lichtgewicht framework voor het ontwikkelen en onderhouden van producten in complexe omgevingen. Het schrijft geen volledig proces voor, maar biedt wel een duidelijke structuur met verantwoordelijkheden, events en artefacten. Scrum is gebaseerd op empirisme: beslissingen nemen op basis van wat je daadwerkelijk waarneemt en leert.
Scrum bestond al vóór het Agile Manifesto. Scrum ontstond begin jaren negentig en werd in 1995 publiek gepresenteerd. Het manifest bestaat pas sinds 2001. Jeff Sutherland was betrokken bij zowel Scrum als het Agile Manifesto. Hij is ook oprichter van Scrum Inc. Een andere belangrijke naam in dit verband is Ken Schwaber, oprichter van Scrum.org.
In mijn optiek kun je het Agile Manifesto zien als een beschrijving van waarden en principes, terwijl Scrum een praktische structuur biedt om hier invulling aan te geven. Het manifest geeft richting; Scrum helpt teams om die principes in hun dagelijkse werk toe te passen.
Zo schrijft Scrum voor dat een Sprint maximaal één maand duurt. Door regelmatig een bruikbaar Increment op te leveren en resultaten te inspecteren, kunnen teams sneller leren en bijsturen.
Nog een verschil met betrekking tot de concrete invulling zijn rollen. Scrum kent drie specifieke verantwoordelijkheden: Product Owner, Scrum Master en Developers. Het Agile Manifesto schrijft dergelijke verantwoordelijkheden niet voor. Een team dat Scrum gebruikt, kun je specifiek een Scrumteam noemen. Maar ook teams die geen Scrum toepassen, kunnen agile werken. Agile is immers niet gebonden aan één framework.
Naast Scrum bestaan andere frameworks en werkwijzen, zoals Kanban, SAFe, LeSS en Nexus. Deze verschillen in hun aanpak en toepassingsgebied, maar kunnen allemaal bijdragen aan een wendbare manier van werken.
Een Agile Coach begeleidt doorgaans teams, management en organisaties bij het ontwikkelen van een wendbare manier van werken en heeft daarvoor vaak kennis van verschillende frameworks. Een Scrum Master richt zich specifiek op het effectief toepassen van Scrum en het verbeteren van de samenwerking en effectiviteit van het Scrumteam.
Wanneer werk je agile
Veel organisaties zeggen agile te werken. Daarmee bedoelen ze doorgaans dat ze handelen volgens de waarden en principes van het Agile Manifesto. Maar of dat daadwerkelijk gebeurt, blijkt niet uit de gebruikte tools of frameworks. Het blijkt vooral uit de manier waarop mensen samenwerken, beslissingen nemen en omgaan met veranderingen.
Wat is agile werken niet
Wat ik bij verschillende grote organisaties zie, is dat Scrumteams en Agile Release Trains (ART's) hun events keurig volgens het boekje organiseren. Toch ontbreken regelmatig concrete, meetbare doelen en draait het vooral om het afronden van backlogitems.
Een backlogitem krijgt de status 'Done', maar welke waarde daarmee daadwerkelijk is gerealiseerd, krijgt naar mijn ervaring te weinig aandacht.
Agile werken gaat niet om het volgen van een framework, maar om het continu leren, verbeteren en leveren van waarde.
Agile werken binnen jouw organisatie verbeteren?
Als freelance Agile Coach en Scrum Master help ik teams en organisaties om Scrum en SAFe effectief toe te passen, met de nadruk op samenwerking, eigenaarschap en meetbare waarde.
